ارز (به انگلیسی : Currency) عموما نوع پذیرفته شده ای از پول است که شامل سکه و اسکناس می شود و توسط دولت توضیع شده و در داخل اقتصاد گردش دارد. در فرهنگ معین، ارز به ارزش، بهاء، قیمت و نرخ یا برابری پول داخلی نسبت به پول خارجی تعریف شده است. ارز که به اختصار بصورت FX (Foreign Currency و یا Foreign Exchange) نیز نشان داده می شود ، به عنوان واسطه مبادله کالا و خدمات مورد استفاده قرار میگیرد و پایه و زیربنای کسب و کارها به حساب می آید.
به عبارتی در هر کشوری به پول رایج آن، پول محلی (Local Currency) و به پول رایج سایر کشور های جهان، ارز گفته می شود . بدین ترتیب، اشکال ارز همان اشکال پول است، بدین معنا که ارز فقط به اسکناس و مسکوکات سایر کشور های جهان محدود نمیشود، بلکه شامل مانده حساب جاری به ارز میشود که قابل برداشت و نقل و انتقال به وسیله چک و یا حوالجات ارزی ست.
استفاده از ارز وسیله هر کشور برای تسویه حساب معاملات با دیگر کشورهای به شمار می رود. بدین ترتیب تقاضای یک کشور برای ارز به مقدار واردات مورد نیاز آن کشور بستگی دارد (به دلیل ضرورت پرداخت برای کالاها و خدمات وارداتی)، در حالی که ارز موجود در آن کشور به مقدار کالا و خدماتی که صادر می کند بستگی خواهد داشت. هرگاه مقدار واردات بیشتر از میزان صادرات باشد ، بدین معناست که مخارج ارزی از درآمد های ارزی فراتر رفته و کشور با کسری تراز پرداخت ها روبروست که باید از محل ذخایر ارزی پیشین تامین شود.
عملیات ارزی فعالیتی ست که به موجب آن در مکانی، وسیله پرداختی را در مکان دیگری که ارزش و کاربرد دارد بدست می آورند. همچنین، در مبادلات بین المللی میان کشور ها برای پرداخت دیون و هزینه ها، باید پول واحدی در نظر گفته شود.
فرض کنید ایران از کشور های عضو اتحادیه اروپا، کالاهایی نظیر دستگاه های تراشکاری، تراکتور، اتومبیل و غیره را وارد نموده است. صادر کنندگان این کالا ها علاقمندند که پول کشور خودشان یعنی یورو را دریافت نمایند. در حالی که وارد کنندگان در ایران، پول محلی کشور یعنی ریال در اختیار دارند.
در چنین شرایطی وارد کننده ایرانی می بایستی در بازار ارز، ریال بدهد و یورو دریافت نماید، تا این که بتواند بهای کالاهای وارداتی را پرداخت نماید. همین طور اگر وارد کنندگان ایرانی از پاکستان برنج وارد کنند، صادرکنندگان این کالا در پاکستان یا روپیه که پول کشورشان می باشد را می خواهند و یا پول کشور هایی که در صحنه بین المللی از قدرت پرداخت لازم برخوردار هستند. مثل دلار، پوند، یورو و… اگر ایران به کشور های آسیای مرکزی پسته و یا محصولات پتروشیمی صادر کند، انتظار صادر کننده به همان شکل خواهد بود.
شرکت ها یا دولت ها برای خرید و فروش کالا و خدمات خود در کشور های خارجی نیاز به تبدیل و مبادله ارز خود با ارز کشور مربوطه دارند. در حالتی دیگر، وقتی جهانگردان قصد مسافرت به کشورهای دیگر را داشته باشند، برای خرید های ضروری خود ملزم به تبدیل پول کشور خود به پول کشور مقصد هستند، و به همین ترتیب وقتی یک فرد و یا بنگاه بخواهد در سایر کشور ها سرمایه گذاری کند به ارز آن کشور نیاز خواهد داشت.
یکی از موضوعات مهم اقتصادی عرضه و تقاضا برای ارز است. تقاضای ارز زمانی صورت میگیرد که کشوری بخواهد وارداتی انجام داده یا قصد سرمایه گذاری و اعطای وام داشته باشد. منحنی تقاضا برای ارز مانند منحنی تقاضا برای محصولات شیب نزولی دارد. برای نمونه، اگر یوان چین را با درهم امارات مقایسه کنیم، زمانی که قیمت یوان چین نسبت به درهم امارات افت کرده و در سطح پایینی قرار میگیرد، تقاضا برای یوان چین افزایش خواهد یافت.
منابع :
کتاب کلیات ارز و صرافی (فصل 1 : ارز چیست؟)
https://bigwallet.ir/ارز-currency-چیست/
